Żydowska penicylina inaczej, czyli żydowskiego gotowania początek.

Pod koniec maja w jednym z piękniejszych polskich miast, Wrocławiu, zaczyna się Festiwal Kultury Żydowskiej SIMCHA. Kiedy dowiedziałam się o nim, od razu powstało pragnienie, by się tam udać, spróbować żydowskich smaków, posłuchać muzyki, poznać bliżej tę kulturę. Niestety maj to dla mnie zawsze bardzo napięty czas i rzadko udaje mi się wyrwać wtedy z Warszawy. Jednak już sama lektura strony Festiwalu i korespondencja z Organizatorami, była smakowitą inspiracją, której nie mogłam się oprzeć. Wiedziałam więc, że w najbliższych tygodniach moja kuchnia znów będzie gościć i te bardziej i te mniej tradycyjne potrawy żydowskie. Przecież od kiedy zaczęłam gotować to właśnie dania tej kuchni były tymi, które ogromnie mnie przyciągały.


Wcale nie dlatego, że metody do ich gotowania są szczególnie nowatorskie czy stanowiące wyzwanie, wcale nie dlatego, że to najsmaczniejsze czy najbardziej oryginalne smaki, choć smaku i ciekawych doznań nie można im odmówić. Za to jest w niej to coś, co porusza struny mojej duszy. Rodzinność, ciepło, rozsądek i mądrość … tradycja. Wiem, że zabrzmiało to jak tani cytat ze "Skrzypka na dachu", ale to właśnie tradycja sprawia, że więzi rodzinne są silne i trwałe, że nawet w czasie burz, jakie rodzinę mogą nawiedzić, jej członkowie mają poczucie pewności i bezpieczeństwa, gdy przed nimi na stole pojawi się czulent czy kugiel, a przede wszystkim "żydowska penicylina" – rosół z kury.

Jak pisze Clarissa Hyman, której książka stale towarzyszy mi w czasie kulinarnych inspiracji, zupa ta "jednoczy cały żydowski świat". I nie można się temu dziwić. Złocisty, pełen smaku płyn nie tylko dobroczynnie wpływa na zdrowie, ale podnosi na duchu niezależnie czy za oknem pada śnieg, czy niebo zasnuły ciemne chmury, czy wręcz przeciwnie – słońce praży, a na twarzy czujemy lekki wiaterek. Kiedy usłyszałam o Festiwalu, od razu zapragnęłam kubka tej niezwykłej zupy w moich rękach. Nic więc dziwnego, że od razu powędrowałam po przepis Clarissy.

 
Jednak kiedy zaczęłam czytać ją od początku do końca, kilka stron za rosołem z kury, zobaczyłam inną jego wersję. Rosół Curaçao z kurczaka od razu mi się spodobał. Tradycyjny żydowski rosół, to przede wszystkim drobiowo-wołowy smak, z niewielkim dodatkiem warzyw i przypraw. Mój ulubiony rosół to wersja bardzo zbliżona do tej, jaką kiedyś Poleczka pokazała na swoim Stoliku, a którą ja przemieniłam swego czasu w azjatycką wersję. Za to rosół, który powstał w Curaçao, to można by powiedzieć kompromis między tymi daniami. Dodatek limonek i kukurydzy, oraz sporej ilości pomidorów na początku sprawił, że byłam pewna że uzyskam smaczną pomidorówkę, a nie zupę o głębokim smaku. Nic jednak bardziej mylnego. Zamiana kurczaka na bażanta, również nie była ogromnym wystąpieniem wbrew zasadom kuchni żydowskiej, gdyż jak podaje Clarissa Hyman, bażanty mogą być używane w koszernej kuchni, a skoro dwie tuszki leżały sobie w lodówce i czekały na spożycie, wiedziałam że nie mogę pozwolić im się zmarnować. Wszak w kuchni żydowskiej rozsądne gospodarzenie produktami jest jedną z głównych jej idei.

Czytając o tworzeniu się społeczności żydowskiej na tej pięknej wyspie Antyli Holenderskich, dowiedziałam się jak ważne pomimo oddzielenia były ich związki z macierzystą gminą w Amsterdamie. Miejsce, które stało się od 1634 roku dla nich domem i schronieniem przed inkwizycją, było małym światem tolerancji i współistnienia wielu kultur i ras. Tego właśnie obrazem jest ten rosół. Tam, gdzie limonki i kukurydza są powszechne, musiały pojawić się w daniu, tak ważnym, scalającym żydowskie rodziny. W tej najstarszej gminie żydowskiej w Nowym Świecie, kuchnia odmieniła swoje oblicze, ale pozostała też wierna tradycyjnym smakom.

Właśnie to przywiązanie do korzeni, szacunek dla tradycji w połączeniu z tolerancyjnym uwzględnieniem nowego miejsca w świecie, sprawił, że na naszym stole pojawił się ten rosół. Słodkawy od marchewek i kukurydzy, lekko kwaskowaty dzięki pomidorom, ale przede wszystkim mięsny i esencjonalny dzięki bulionowi ugotowanemu na kościach i dodatkowi bażanta rozpieścił nasze podniebienia. Jego piękna pomarańczowa barwa prawie jak zachodzące słońce jednoczyła się z zielenią dymki i papryki, jasnobrązową barwą bażanta i niewinną bielą plasterków ziemniaków. Plasterki marchewki niczym dukaty przynoszące pomyślność dopełniały wszystko zarówno swym kolorem jak i słodkawym smakiem, dając poczucie szczęśliwego posiłku, a mnie dopingując do kolejnych smakowitych spotkać z kuchnią żydowską. Co teraz pojawi się na naszym stole?


Rosół Curaçao z kurczaka (u mnie z bażanta)

Składniki:
1 kurczak (ok. 1,2 kg) (u mnie 2 bażanty o wadze ok. 0,7 kg)
2-3 świeże limonki
3 łodygi selera naciowego, pokrojone w kosteczkę
2 zielone papryki, pokrojone w cienkie paseczki
1 mała cebula, drobno posiekana
1 ząbek czosnku, drobno posiekany
3 marchewki, pokrojone w cienkie talarki
2 dymki, drobno pokrojone (biała i zielona część)
2 pomidory, drobno pokrojone (u mnie w półplasterki, ale myślę, że następnym razem lepiej dodać sparzonego pomidora, pokrojonego w drobną kostkę)
2 łyżki przecieru pomidorowego
450 g kości na zupę (nie dałam, gdyż zamiast wody dałam esencjonalny bulion z kurczaka, ugotowany na korpusach i resztek z pieczonego całego ptaka)
3 kostki rosołowe (nie używam kostek, dałam bulion zamiast wody)
1 kaczan młodej kukurydzy, ziarna odcięte (ja dałam kukurydzę z puszki, ale w sezonie lepiej użyć świeżej)
4-5 ziemniaków, pokrojonych w plasterki
ok. 100 g wermiszelu (albo więcej według uznania – ja nie dałam)
sos worcester (według uznania)
sól, pieprz
liść laurowy

Przygotowanie: Bażanty natarłam sokiem z limonek i ułożyłam na warstwie pokrojonych warzyw: marchewki, selera naciowego, pomidorów, cebuli, białej części dymki, papryki, czosnku (jeśli nie używacie bulionu, to teraz też należy dodać kości na zupę). Dodałam przecier i zalałam bulionem z kurczaka. Dodałam pokruszony liść laurowy. Zagotowałam, odszumowałam, zmniejszyłam ogień i gotowałam ok. 25-30 minut. Po tym czasie wyjęłam bażanta, by lekko przestygł, a potem oddzieliłam mięso od kości i pokroiłam na kawałki. W tym czasie do garnka wrzuciłam ziemniaki, doprawiłam do smaku i gotowałam do miękkości ziemniaków. Potem dodałam kukurydzę (gdybym używała świeżej, dodałabym ziarna tuż przed ziemniakami – dlatego, że ziemniaki pokroiłam naprawdę cienko).

Według oryginalnego przepisu po wyjęciu kurczaków/bażanta z rosołu, należało wyrzucić wszystkie warzywa oraz kości poza marchewką, dodać kostki rosołowe. Ponieważ już wcześniej zamiast wody użyłam bulionu ugotowanego na korpusach kurczaków i warzywach, pominęłam ten etap, a z warzyw pozbyłam się tylko resztek pomidorów. Papryka zachowała całkiem przyzwoicie swój kształt, więc dostała ułaskawienie i została w zupie. Podobnie cebula i seler.

Po ugotowaniu ziemniaków i ew. kukurydzy do miękkości, można dorzucić wermiszel, ale ja pominęłam już dodatek makaronu i gdy ziemniaki były gotowe, doprawiłam solą, pieprzem, sosem worcester i wyłączyłam ogień.

Do garnka powędrowały kawałki mięsa bażanta, a cały rosół poczekał na drugi dzień, by smaki się ze sobą przegryzły. Można jednak jeść już od razu, ja jednak lubię jak większość dań duszonych czy zup, przegryzie się, tak by smaki się połączyły, tworząc spójną całość. Dlatego zwykle takie dania szykuję dzień wcześniej, wieczorem, a podaję na obiad na drugi dzień, po lekkim podgrzaniu. Wtedy też należałoby dodać makaron, gdyby go użyć, ponieważ stygnąć z zupie tylko by się rozgotował.

Źródło: Clarissa Hyman "Kuchnia żydowska. Przepisy i opowieści z całego świata"

Smacznego.  

23 myśli nt. „Żydowska penicylina inaczej, czyli żydowskiego gotowania początek.

  1. Tili cudownie brzmi ten rosół:)… z bażanta to chyba nie rosół a poezja:)
    …ja też dołączam do 'Żydowskich Smaków' i dziś na obiad jemy żydowskie jedzonko, ale ciut inne, pozdrawiam!

  2. Piekna zupa ! A wlasciwie to cos w rodzaju takiego pot au feu. Wczoraj nagotowalam la garbure na caly tydzien i juz wiem, co nastawie w przyszly weekend ;)) Milej niedzieli !

  3. Bardzo ciekawy przepis.
    Dla mnie zupełna nowość – nie jadłam jeszcze ani bażanta, ani również potraw z kuchni żydowskiej.
    Musi być bardzo pożywna i rozgrzewająca – taka zupka :)

    Zdjęcia i opis – bardzo zachęcające! :)

    pozdrawiam!

  4. wow, nigdy nie jedliśmy rosołu z bażanta, fajny pomysł :)

  5. Tili, jak na rosół, to ten który przygotowałaś prezentuje totalny wypas. Gdybym się dosiadła…to chyba przyszło by mi się wyturlać z powrotem. :) W każdym razie widzę cudo, nie rosół. :)

  6. Rosół piękny i musi być pyszny:)a Wrocław…. mhhhhmmmm:) mam wielki sentyment do tego miasta …a i wkrtótce jedziemy z synkiem szukać wrocławskich krasnali:) pozdrawiam jolanta szyndlarewicz

  7. No to może jakaś akcja kulinarna z kuchnią żydowską? Post zachęca do przyjrzenia się jej bliżej :)

  8. Kuchnia żydowska jest moim zdaniem niedoceniana.Często próbuję jej potraw.Do Wrocławia się nie wybiorę,ale w swojej kuchni mogę gotować po żydowsku.
    Rosół wspaniały Tili.Wspaniały!

  9. Tili! Ależ rosół! Wow!!!! Brzmi to kiepsko, ale chwilowo z zachwytu na nic innego mnie nie stać:)

  10. Takiej "żydowskiej penicyliny" sama spróbowałabym z największą przyjemnością – i bardzo żałuję, że ten Festiwal odbywa się aż we Wrocławiu, a nie w Warszawie… Ale co tam… u nas kolejny już we wrześniu! :)

  11. Ee, to właściwie nie rosół, tylko full wypas, i to jeszcze z pomidorami – taki bym zjadła :) Sama nie wiem, czy uda mi się dołączyć do wspierania festiwalu, a chciałabym. Ten banner w rogu pobrałaś skądś, czy dostałaś na @?

  12. Rosół odnotowałam, tak samo jak to, że nie zawitasz do Wrocławia… szkoda! Pozdrawiam wrocławsko :)

  13. Kass, o tak, wyszła z tego poezja :)

    Miss_coco, tak, to prawda, to rodzaj pot au feu, choć bardziej jednak przypomina zupę, ze względu na dużą ilość płynu. Jeśli jednak zmniejszyć jego ilość, wyjdzie nam smakowita potrawka :)

    Nat, spróbuj w takim razie koniecznie bażanta :)

    Just great food, dzięki :)

    Małoś, po tym obiadku trzeba posiedzieć i rozkoszować się cudownym uczuciem jakie on tworzy :)

    Jolu, wiesz, jak byłam w zeszłym roku we Wrocławiu, to sfotografowałam blisko 80% krasnali – to była cudowna zabawa dla mnie i Męża, nawet mimo że do wieku dziecięcego już nam daleko :D

    Jadalnepijalne, nie jestem fanką akcji kulinarnych, lubię spontaniczne gotowanie. Skoro zachęciłam Cię do kuchni żydowskiej, spróbuj tego co zagra Ci najbardziej :)

    Amber, wiesz, myślę, że jej niedocenienie wynika trochę z tego, że tak wiele potraw z niej znamy jako dania innych kuchni. Warto jednak ją poznawać :)

    Aniu, no, fiu fiu :)

    Anno-Mariu, wiesz, ja też się nim zachwyciłam i też mówiłam "wow", więc wcale się nie dziwię :)

    Delikatessen, to prawda, już się nie mogę doczekać, tym bardziej że uwielbiam okolice Próżnej :)

    Ptasiu, o tak, ful wypas :) Napisałam Ci już @ :)

    Magdo, na razie we Wrocławiu się nie pojawię, ale jeszcze na pewno go odwiedzę, bo urzekło mnie ogromnie :)

  14. Pośród wszystkich słodkości w okolicznych blogach taki piękny rosół u Ciebie :) Zjadłabym z przyjemnością.

  15. Uwielbiam i Wrocław, i kuchnię żydowską i tę książkę. Jak fajnie, że teraz w Polsce jest coraz więcej festiwali. A dzień mógłby trwać 48 h i tak byłoby mało. Uścisków moc!

  16. Z tym bażantem to mnie zabiłaś normalnie! :) E! co tam homary i ostrygi ;)

    A w kwestii zup, zgadzam się z panią od książki.

    Logo pasi – i białe :)

    buziaki

  17. Pięknie opowiadasz o pięknych sprawach, Madziu…

    A rosół – doskonały. Niecodzienny…

  18. Bażant, a niech Cię Madzia :D Przypomniał mi się wypchany bażant który stał u jednej z moich ciotek na honorowym miejscu w pokoju gościnnym, koszmar jakiś..
    Ale Twój rosół z koszmarem nie ma nic wspólnego, wiesz że też lubię tę książkę? I krasnale też!

    Uścisków moc dla Państwa z nowego logo :)

  19. U mnie też pojawi się kuchnia żydowska, ale nie wiem ostatecznie, na co się zdecyduję, bo niektóre połączenia są jednak dla mojego podniebienia nieco dziwne (próbowałam, wiem, co mówię). Rosół zapowiada się pysznie, coś akurat dla mnie, bo jestem (oczywiście!) głodna, a do tego przydałoby się trochę tego pocieszenia, które zwykle ze sobą takie dania niosą.

  20. Ciekawe spojrzenie na żydowską kuchnię i bardzo ciekawa zupa. I ogólnie bardzo interesująco!:) A do tego bażanty:) – przyznaję, że jeszcze nie było mi dane skosztować ich mięsa.

  21. Jaki ładny nowy nagłówek!
    I wszyscy domownicy Kuchni Szczęścia się w nim znaleźli ;)

    Pozdrawiam słonecznie!

  22. Olu, w takim razie częstuję wirtualną porcją. Niestety na rzeczywista dawno już się skończyła :)


    Lisko, to prawda, takie festiwale są nie tylko przyjemną odskocznią, ale i można wiele ciekawostek poznać :)


    Oczko, no wiesz, homary i ostrygi też niedługo będą :)


    Oliwko, dzięki :) Dobrze jest opowiadać o dobrych rzeczach :)


    Moniś, wiesz, ja nie cierpię wypchanych zwierząt, ale co do jedzenia nie mam uprzedzeń :) Może następnym razem zrobimy i bażanta :)


    Karolino, to prawda, że czasem w kuchni żydowskiej są smaki, które dziwnie się komponują. Ale zwykle dają się obronić. Ja jedynie zmniejszam ilości cukru i rodzynek – tych to jest w niej stanowczo za dużo jak na mój gust :)


    Aniu, spróbuj ich koniecznie w takim razie przy pierwszej okazji. Mają wyraziste mięso, trochę jak połączenie kurczaka i zająca z leśnym akcentem :)


    Edysiu, o to chodziło, by w logo było wszystko co w Kuchni Szczęścia najważniejsze. I tak dodałabym tam jeszcze kilka elementów, ale wtedy byłby totalny chaos :)

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *